Balans vinden door het yin en yang principe

Balans in je leven vinden is een hot item. Balans zorgt namelijk voor een gelukkiger leven en meer vitaliteit. Toch is het vinden van balans voor velen van ons een erg grote uitdaging. Voor mij is het yin yang principe heel behulpzaam.

Ontwikkeling van de yin en yang filosofie
De wortels van het yin yang principe zijn terug te vinden in tot in de Chinese oudheid en is in de afgelopen 5000 jaar één van de fundamentele bouwstenen geworden en gebleven van de Chinese cultuur. Het Chinese denken gaat uit van het principe dat alles altijd in verandering is. De twee energieën yin en yang werken voortdurend op elkaar in en kunnen niet zonder elkaar bestaan. De oudste betekenis van yin en yang zijn de schaduwzijde (het noorden) en de zonzijde (het zuiden) van een object. Waarbij het (hoop ik) meteen duidelijk wordt dat er geen oordeel is over goed en kwaad of het één beter is dan het ander. Mensen uit warme klimaten hebben meer behoefte aan schaduw en mensen uit koude klimaten hebben meer behoefte aan zon. Yin en yang of duisternis en licht horen bij elkaar en kunnen niet los van elkaar bestaan.
Later, rond 300 v.Chr., ontstaat er een ruimere omschrijving dan alleen de zon en schaduwzijde van een object. Yin en yang worden beschrijvende termen die men gaat gebruiken om allerlei verschillende fenomenen mee te beschrijven. Yang krijgt beelden toegeschreven als het positieve, warme, sterke, levendige, actieve en opwaartse en yin wordt met het negatieve, koude, zwakke, neerwaartse en destructieve geassocieerd. Alles kan beschreven worden in yin en/of yang; stenen, dieren, het lichaam, het weer, gedachten. Hieronder een kort tabel ter verduidelijking:

Yin	Yang
Verborgen	Openbaar
Donker	Licht
Koud	Warm
Stil	Beweging
Traag	Snel
Kalm	Opgewonden

Tijdens de Han-dynastie, van 200 v.Chr. tot 200 na Chr., komt de nadruk te liggen op het cyclische denken. Waarbij men gelooft dat bepaalde patronen zich oneindig blijven herhalen. Dit is anders dan het Westers denken, wat meer lineair is (dingen hebben een begin en een eind, oorzaak en gevolg). Dit cyclische denken houdt in dat de toename van de éne energie op een bepaald moment altijd de andere energie oproept. De stijging of groei van het één, betekent tegelijkertijd ook het verlies of verval van het ander. Als yang op zijn hoogtepunt is, zal yin aantreden: als de zon op het hoogste punt is gekomen (yang), zal hij weer afnemen (yin). Yin en yang zullen zichzelf op deze manier altijd in balans houden. Later, tijdens de Tang- en Sung dynastie (600-1200 na Chr.) kwam de nadruk in het filosofisch denken te liggen op het nastreven van harmonie en balans. Wat nu binnen het boeddhisme, taoïsme en confucianisme ‘De leer van de weg van het midden’ wordt genoemd. Wat er heel kort door de bocht op neer komt dat extremen vermeden moeten worden. Niet te veel yin en niet te veel yang.

Dualisme en polariteit
Omdat wij hier in het Westen onder invloed van de Griekse denkers en later van de christenen een dualistische zienswijze (denken in tegenstellingen) hebben is het makkelijk nu te denken dat yang goed en wenselijk is en yin fout is en vermeden moet worden. In de Westerse geschiedenis wordt de yang energie namelijk als wenselijk beschouwd en yin als verwerpelijk. Mannen (yang) werden belangrijker gevonden dan vrouwen (yin), de Hemel (yang) belangrijker dan de aarde (yin), ratio (yang) belangrijker dan emotie (yin) en zo kunnen we nog een heleboel andere voorbeelden geven. Maar vanuit de Chinese filosofisch oogpunt gezien is dit onjuist. Het gaat namelijk om neutrale en elkaar aanvullende energieën die heel herkenbaar zijn voor ons in dag en nacht, leven en sterven, zomer en winter. Het één kan niet zonder het ander bestaan, er kan geen winter zijn zonder zomer en andersom. Er is geen sprake van een dualistische zienswijze binnen de Chinese cultuur, maar van een polaire zienswijze. Yin en yang zijn twee tegenpolen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en samen één geheel vormen. Dit zie je ook mooi terug in het symbool, de buitenste cirkel staat voor de eenheid, die de interactie tussen twee energieën in zich heeft. Beiden helften zijn even groot en ze bevatten iets van elkaar in zich. Ze kunnen niet zonder elkaar en ze houden elkaar in evenwicht.

Yin en yang in ons dagelijks leven
Neem nu even de tijd en kijk om je heen. Je zult zien dat er dingen hoog zijn en dingen laag zijn. Neem nu ook de tijd om te luisteren. Je zult dingen horen die dichtbij zijn en dingen horen die ver weg zijn. Neem nu de tijd met je aandacht naar binnen te keren en te voelen. Misschien voel je je hoofd of je tenen. Hoog en laag, ver en dichtbij, het zijn allemaal tegenstellingen die je kunt gebruiken om fenomenen mee te beschrijven en we worden hier mee omringt! Yin en yang zijn twee onafscheidelijke energieën die altijd op elkaar in werken en in verandering zijn. Iets kan alleen maar hoog zijn als er ook een laag is. Mijn favoriete voorbeeld van het yin yang principe dat constant aanwezig is, is de adem, die is namelijk altijd bij ons, direct beschikbaar en op te merken. De inadem wordt geassocieerd met yang en in de uitadem met yin. De inadem geeft energie en verhoogt je hartslag iets en de uitadem ontspant en vertraagt de hartslag iets. Zo zullen we als we actief bezig zijn of opgewonden zijn sneller en meer inademen en minder uitademen. Andersom, als we ontspannen zijn ademen we minder in en meer uit.
Hierboven heb ik het voorbeeld van dag en nacht al benoemd. De nacht is kouder, donker en we rusten. De dagen zijn warmer, licht en dan zijn we actief. De maan is met nieuwe maan op het meest yin en met volle maan het meest yang (er worden dan trouwens statistisch gezien ook meer baby’s geboren wat heel erg yang is). Ook de seizoenen zijn erg duidelijk, 21 december is het hoogte punt van yin. Dan neemt de yin energie af en de yang energie toe, de dagen worden weer langer en lichter, de eerste bloemen komen weer omhoog (sneeuwklokjes, krokussen etc.), er komen knoppen aan de bomen. Tot de yang energie op 21 juni op zijn hoogte punt is en de yin energie het langzaam overneemt, de bladeren vallen van de bomen, de dagen worden korter en kouder. Op 21 maart en 21 september is de yin en yang energie dan ook in balans en daarom zullen wij ons dan ook het meest in balans voelen. Deze transities van yin naar yang en andersom kunnen snel of langzaam gaan. Als we ’s ochtends wakker worden gaan we van yin naar yang. Soms worden we moeizaam en traag wakker, dan is het een trage transformatie. En op andere dagen worden we fris en fruitig wakker en springen we direct uit bed, een snelle overgang van yin naar yang.

Opzoek naar de balans
En dat ‘in balans zijn’ is waar het volgens de Chinese denkwijze ook om gaat, de zogenoemde “leer van de weg van het midden”. Volgens het yin yang principe kan de één niet zonder de ander en zullen ze in zichzelf ook altijd opzoek gaan naar balans. Na een zomer lang hard te hebben gewerkt, veel buiten zijn en minder slaap, kunnen we in de winter weer bij tanken door veel binnen te zijn, meer te slapen en minder uit te gaan, waardoor we de volgende zomer er weer flink tegen aan kunnen.
Maar als we hier geen rekening mee houden en we maanden achter elkaar veel uren werken (heel erg yang), kan het lichaam zelf opzoek gaan naar balans en ons te ziek maken om nog te werken (heel erg yin), of we krijgen een gigantische migraineaanval om ons te dwingen rustiger aan te doen. Als we te lang in een disbalans leven, zal het leven zelf proberen deze weer te herstellen. We worden vanzelf naar de andere kant gedwongen, net zolang tot we ons leven aanpassen en balans vinden. Als we geen rekening houden met de yin en yang in ons leven kan de transitie van energie desastreus worden. Een hartaanval is een voorbeeld van het afdwingen tot rust bij te veel yang. We kunnen zowel te veel yin als te veel yang energie bezitten. Echter in de Westerse maatschappij is het eigenlijk altijd zomer, altijd yang. Alles moet snel, effectief en groots. En onder invloed van het kapitalistisch denken zijn we altijd op zoek naar meer. Meer geluk, meer geld, meer schoonheid, meer materiaal, meer gezondheid, meer omzet etc. en dus heel erg yang. We gaan pas opzoek naar balans als het universum ons daartoe dwingt doordat we breken. Alleen als we moe en ziek worden nemen we vrij. Alleen als we geblesseerd zijn nemen we rust en onderzoeken we rustiger manieren om te bewegen. Maar we kunnen maar zolang in de yang energie zitten voor we zijn opgebrand. We kunnen ook maar voor zolang in de yin energie zitten voor we stagneren. We hebben balans nodig.

Balans vinden
Weer terug naar het symbool. Al het yin bevat ook een deel yang en andersom. Als je opzoek gaat naar balans is het belangrijk je ook te beseffen dat je soms meer yin bent, bijvoorbeeld in de winter of tijdens de menstruatie en soms meer yang, bijvoorbeeld zomers of in een drukke periode op werk. Volgens het taoïsme is de werkelijkheid dan ook niet-statisch en leidt voortdurende bewegelijkheid van het universum tot een perfecte harmonie. Het doel is flexibel te zijn en op de juiste manier mee te bewegen met deze schommelingen. Wie dat lukt kan een volmaakt persoon worden. Maar hoe doe je dat? Wat je wilt is dat een periode van het één altijd wordt gevolgd door een periode van het ander én dat een periode van het één ook een deel van het ander in zich heeft (denk weer aan het symbool). Een periode kan een aantal uren zijn, maar ook een aantal maanden of zelfs jaren. Als je jezelf het hele jaar een slag in de rondte werken en dan drie weken vakantie nemen en denken dat je dan bent uitgerust, maar je zult zelf wel merken dat dit niet werkt. Er is dan te veel yang en te weinig yin in het jaar geweest. Gedurende het jaar dat je je een slag in de rondte werkt wil je bijvoorbeeld ook elke dag een uur echte rust in bouwen of een rustdag nemen met zekere regelmaat (yin aanbrengen in yang). Even een zijspoor van de docent levensbeschouwing hier; in het Jodendom zie je geweldige voorbeelden van “verplichte yin periodes”. De bekendste is waarschijnlijk de sabbat (wekelijkse rustdag) waar men een hele dag aan religie en familie besteed en alles wat met creëren te maken heeft uit den boze is. Een ander voorbeeld is het sabbat jaar, elk zevende jaar laten ze hun akkers een jaar rusten.
Mocht je juist in een yin periode zitten (bijvoorbeeld door ziekte of een lockdown…) ga dan bewust een beetje yang energie opzoeken door explosieve sporten te beoefenen, nieuwe dingen te leren en/of maken, creëren en naar buiten te gaan. Het komt er uiteindelijk op neer dat je opzoek gaat naar het midden. Je bewust wordt van onze erg yanggerichte maatschappij en in hoeverre deze invloed heeft op jouw denkwijze en handelen. Blijf zelfonderzoek doen om op te merken wat jij nodig hebt iedere dag opnieuw, alles is voortdurend in beweging en veranderd, dus jij ook.

Wil jij hulp en begeleiding bij het zoeken naar balans? Neem dan contact met mij op voor een coaching gesprek of doe een keer een yin yogales mee!